Voor het eerst sinds 50 jaar weer over de ‘badde’

VEENDAM

Wethouder Bert Wierenga heeft afgelopen vrijdag een plaquette bevestigd op het bruggetje tegenover de manege bij Borgerswold in Veendam.. Met naast hem Martina Kamphuis-Jonker, de oudste dochter van Jan Manuel Jonker, beter bekend als ‘boer Jonker’.

Mevrouw Kamphuis was speciaal uit haar huidige woonplaats Hilversum overgekomen. Ze weet het niet precies, maar misschien was voor het eerst sinds 50 jaar dat ze weer over de ‘badde’ heeft gelopen. Want dat heeft ze natuurlijk wel gedaan, en heeft samen met haar dochter Alice de brug even in ogenschouw genomen. “We hebben onze herinneringen aan de brug. Het is een prachtig park. Ik ben blij dat het hier zo geplaatst is. Het heeft toch ook emotionele waarde”.

Het is inmiddels 40 jaar geleden dat de brug in Borgerswold een nieuw plekje kreeg als herinnering aan het Veenkoloniale verleden.

Ares Dijkstra woont al zo’n kleine 25 jaar in het Borgerspark in Veendam, een wijk grenzend aan het prachtige recreatiegebied Borgerswold. Met enige regelmaat -en na z’n pensionering vrijwel dagelijks- gaan hij en z’n vrouw een wandeling in Borgerswold maken.

Zoektocht naar de herkomst

Op een steenworp afstand van hun huis ligt een karakteristiek veenkoloniaal bruggetje, zonder enige aanduiding van de herkomst hiervan. Bij het zoeken naar een fietsroute op internet werd de naam ‘Jonkers badde’ genoemd, maar verdere informatie ontbrak. Oproepen via social media leverden ook geen resultaat op. Samen met zijn immer enthousiaste buurman Wim Dussel ging Ares graag in op een uitnodiging van de gemeente Veendam om eens te gaan spitten in het gemeente-archief. Dit leverde al snel resultaat op en na een oproep in het Dagblad van het Noorden werd het verhaal van de herkomst van Jonkers badde langzaamaan duidelijk.

Halverwege de 20e eeuw runde Wildervanker Jan-Marius Jonker, in maatschap met z’n zoons Harm en Hendrik, een boerenbedrijf aan het Westerdiep in Wildervank. De boerderij was gelegen aan de Zuidemastraat. De brug, die aan het einde van de 18e laan lag, gaf aanvankelijk uitsluitend toegang tot de boerderij van Jonker, zodat deze in de volksmond Jonkers badde werd genoemd.

Het uitbreidingsplan achter de boerderij is later volgebouwd (o.a. Zuidemastraat en Westerstraat) en toen maakten ook meer mensen gebruik van die brug.

Badde ligt te verrött’n

Het karakteristieke veenkoloniale bruggetje werd enkele jaren later door de gemeente overgenomen en in opslag genomen. Althans, zo staat het vermeld in de archiefstukken. Feitelijk werd de brug neergelegd op het ‘driehoekje’ daar waar de Briklaan zich splitst in de Flora en de Fauna. Daar heeft het vervolgens meer dan 10 jaar gelegen.

Jan Jonker, de in Canada wonende kleinzoon van Boer Jan weet zich nog te herinneren dat hij met z’n vader Harm langs deze plek kwam en dat pa toen zei: ‘’t is toch zund… ligt onze badde hier moar te verrött’n.”….

Ergens eind zeventiger jaren schreef een Veendammer gemeenteambtenaar het volgende in een beleidsnotitie: “enkele jaren geleden heeft onze gemeente een ‘veenkoloniale’ ophaalbrug van een particulier kunnen overnemen welke zich bij uitstek leent voor het door ons beoogde doel, namelijk de aanleg van een fietsroute Borgercompagnie – Veendam, via Borgerswold”.

Deze brug ligt dus inmiddels een jaar of veertig op z’n plekje in Borgerswold. Nu, in 2018 krijgt hij door het aanbrengen van een plaquette eindelijk een plekje in de geschiedenis van onze mooie veenkoloniën.

Een groot gedeelte van de familie was aanwezig, met de kleinkinderen en achterkleinkinderen. Haar andere dochter was op vakantie in het buitenland, zij komt later nog even kijken.