Swingen op het carillon

VEENDAM

Tijdens de Open Monumentendag was ook de toren bij de Grote Kerk in Veendam voor het publiek toegankelijk. Met het beklimmen van de toren was het mogelijk om een kijkje te nemen bij het carillon en de speelcabine.

De vijftienjarige Daisy Kreupeling mocht in de speelcabine het carillon bespelen. Haar opa en oma hadden thuis een orgel waar Daisy op haar zevende al op oefende. Het spelen op de carillon was voor het eerst. Het aanslaan van de houten toetsen was wel even wennen. Ze speelt geen kerkmuziek, maar popmuziek is ook op het orgel te spelen.

Edzko Smid van de Stichting Carillon Veendam vindt het geweldig mooi dat de jeugd het leuk vindt om ook zelf even het carillon te bespelen. Het was wel wat spannend, want heel Veendam luistert mee. Je moet even wat schroom overwinnen.

Het carillon is 60 jaar geleden tijdens het 300 jarig bestaan van Veendam door de bevolking geschonken. In 2008 schonk de bevolking een nieuw carillon. De oude was kwalitatief niet goed genoeg meer. Het nieuwe carillon is zuiver van toonaard waarop alle soorten muziek kan worden gespeeld. Vandaar ook dat er van tijd tot tijd concerten plaatsvinden samen met de Winkler Prins Harmony. Het carillon telt 49 klokken. Waarvan de grootste 900 kilo weegt, en de kleinste zo’n 3 kilo. De gemeente is eigenaar van de kerktoren en het carillon. In 1798 heeft Napoleon bij decreet verordonneerd dat alle kerktorens strategisch van belang waren. De lokale mensen van de schutterij liepen wacht in de toren op onraad. Bij gevaar werd de kerkklok geluid. Edzko Smid wil een compliment geven voor de goede samenwerking met de gemeente voor het onderhoud. Het carillon is van de bevolking, niet van de kerk.

Sinds 2016 is Vincent Hensen beiaardier in de Parkstad. Het carillon is als gevolg van de extreem warme zomer momenteel lastiger te bespelen. De houten constructie waar de klokken aan hangen is door de langdurige droogte gaan werken. En door de langdurige warmte ook het metaal. ,,Normaal gebeurt dat niet in deze mate”, vertelt Hensen. ,,Maar de zomer was dermate heftig dat de verschillen nu veel groter zijn.”

Niet alleen de beiaardier hoort dat sommige klanken niet goed meer zijn, maar ook de gewone luisteraar. ,,De C klinkt niet lang genoeg meer door, maar wordt geremd in de aanvankelijke trillingen. Alleen de aanvankelijke boventonen zijn nog te horen en niet meer de priem. Dat is de basis van de klank, die warmer is. De A doet het alleen nog bij het heel stevig aanslaan. Dat is erg lastig, want als je er niet om denkt gaat er een toon ontbreken. Het is ook erg lastig omdat de andere toetsen heel licht moeten. En zacht spelen is er voor die A niet meer bij”. “Het technisch probleem zit in de weg, dat iedereen zeker kan horen. Het is ook lastig voor de concentratie tijdens het spelen.”

Momenteel is men samen met de gemeente aan het kijken naar goede oplossingen. Er hoort normaal onderhoud bij, maar nu ook opdrachten die iets specifieker zijn dan gebruikelijk. Het groot onderhoud zat er wel al weer aan te komen.

Door Henk Drenth